Kaynaklı imalatların kalitesini belirlemede sadece iç yapıdaki boşlukları görmek yetmez; kaynak dikişinin ve ısıdan etkilenen bölgenin (HAZ) mekanik zorlamalar karşısında ne kadar esnek (sünek) olduğunu da test etmek gerekir. Eğme ve Katlama Testleri (Bend Testing), kaynaklı bağlantıların sünekliğini, kök ve yüzey nüfuziyetini, ayrıca kaynak dikiş sınırlarında oluşabilecek gizli kusurları doğrulamak için uygulanan en etkili tahribatlı test yöntemlerindendir.
Eğme Testinin Çeşitleri ve Uygulama Esasları
Test, kaynaklı levha veya borulardan standartlara (EN ISO 5173 ve ASME Section IX) uygun olarak kesilen enine numunelerin, özel bir basma kafası (mandrel / punch) vasıtasıyla belirli bir açıda (genellikle 120 veya 180 derece) bükülmesi esasına dayanır. Uygulama yönüne göre üç farklı eğme testi bulunur:
- Yüzey Eğme Testi (Face Bend): Numunenin kaynak üst yüzeyi (dikişin geniş tarafı) çekme gerilmesine maruz kalacak şekilde, dışta kalacak biçimde bükülür. Kaynak yüzeyindeki süreksizlikleri ortaya çıkarır.
- Kök Eğme Testi (Root Bend): Kaynağın kök pasosu (ilk yapılan iç kısım) dışta kalacak ve çekmeye zorlanacak şekilde büküm gerçekleştirilir. Kök noksanlıklarını yakalamada kusursuzdur.
- Yan Eğme Testi (Side Bend): Genellikle kalın parçalarda tercih edilir. Numunenin kesit yüzeyi dışta kalacak şekilde bükülür. Kaynak pasosu aralarındaki ergime noksanlıklarını net olarak gösterir.
Değerlendirme ve Kabul Kriterleri
Bükme işlemi tamamlandıktan sonra numunenin dış yüzeyi uzmanlar tarafından büyüteç yardımıyla dikkatlice incelenir. Kabul kriterlerine göre (örneğin EN ISO 5817 veya ilgili ürün standardı), bükülen yüzeyde standartların izin verdiği boyutun üzerinde (genellikle 2 mm veya 3 mm) herhangi bir çatlak, yırtılma veya açılma meydana gelmemiş olması gerekir. Eğer kaynak dikiş dikişi çatlamadan esneyebiliyorsa, bağlantının sünekliği onaylanır ve test başarıyla tamamlanmış olur.